تمام نکات ضروری برای خرید حرفهای محصولات چرمی را بیاموزید: تشخیص چرم طبیعی، انتخاب بر اساس کاربرد و روشهای نگهداری صحیح.
در دنیای محصولات چرمی، تشخیص چرم طبیعی از انواع چرم مصنوعی یا تقلبی یکی از دغدغههای اصلی مصرفکنندگان است. چرم طبیعی، به دلیل دوام، زیبایی منحصربهفرد و احساس لوکسی که ارائه میدهد، همواره قیمت بالاتری دارد و همین امر باعث شده تا برخی فروشندگان غیرصادق، محصولات غیرطبیعی را به جای چرم واقعی به مشتریان عرضه کنند. آگاهی از روشهای ساده اما مؤثر تشخیص چرم طبیعی، نه تنها شما را در انتخاب یک محصول باکیفیت و بادوام یاری میکند، بلکه از پرداخت هزینهی اضافه برای کالای نامرغوب جلوگیری مینماید. این روشها اغلب مبتنی بر بررسی ویژگیهای فیزیکی ذاتی چرم هستند که تقلید از آنها برای چرمهای مصنوعی بسیار دشوار یا غیرممکن است.
یکی از مطمئنترین راهها برای تشخیص چرم طبیعی، استنشاق بوی آن است. چرم طبیعی، بوی مشخص و منحصربهفردی دارد که معمولاً آن را با بوی چرم میشناسند؛ این بو میتواند ترکیبی از رایحهی چوب، دود یا یک عطر خاص و خوشایند باشد که ناشی از فرآیند دباغی است. این بو، بهخصوص در محصولات جدید، کاملاً قابل تشخیص است و حتی پس از سالها نیز به طور کامل از بین نمیرود. در مقابل، چرمهای مصنوعی یا پییو (PU) اغلب بوی پلاستیک، مواد شیمیایی یا حتی بوی نامطبوعی از خود ساطع میکنند. البته برخی از چرمهای مصنوعی با کیفیت بالا ممکن است با اضافه کردن عطر، بوی چرم طبیعی را تقلید کنند، اما این بو معمولاً مصنوعی و زودگذر است و ماندگاری بوی اصیل چرم را ندارد.
چرم طبیعی، پوست یک موجود زنده است؛ بنابراین دارای بافتی کاملاً غیریکنواخت، منحصربهفرد و طبیعی است. اگر سطح یک محصول چرم طبیعی را با دقت نگاه کنید، خواهید دید که منافذ، خطوط، چینوچروکهای کوچک و حتی جای زخمهای طبیعی حیوان در سرتاسر آن به چشم میخورد. هیچ دو قطعه چرم طبیعی کاملاً شبیه به هم نیستند. این عدم تقارن و بینظمی طبیعی، مهمترین نشانهی اصالت چرم است. برعکس، چرم مصنوعی معمولاً دارای الگوی تکراری و کاملاً منظمی است. سطح آن بیش از حد صاف و یکدست به نظر میرسد زیرا منافذ و بافت آن به صورت مصنوعی و با ماشین چاپ شدهاند. به دنبال نقاط کمرنگ و پررنگ، تغییرات جزئی در رنگ و بافتهای غیرتکراری باشید.
ویژگی لمسی چرم طبیعی نیز بسیار گویا است. چرم طبیعی در هنگام لمس، initially سرد و انعطافپذیر است اما به سرعت گرمای بدن شما را به خود گرفته و نرم و مطبوع میشود. هنگامی که آن را فشار میدهید، چینهای کوچک و طبیعی روی سطح آن ایجاد میشود و پس از رها کردن، به آرامی به حالت اول برمیگردد. همچنین سطح آن کمی زبر و دارای اصطکاک است. از سوی دیگر، چرم مصنوعی معمولاً در ابتدا احساس گرمای پلاستیکی دارد، زیرا گرما را به خوبی جذب نمیکند. هنگام فشار دادن، ممکن است حالتی پلاستیکی و مصنوعی از خود نشان دهد و چینهای ایجاد شده ممکن است بهراحتی باز نشوند یا حتی اثر انگشت روی آن باقی بماند. سطح آن نیز اغلب بیش از حد صاف یا برعکس، خیلی زبر و غیرطبیعی است.
چرم طبیعی به دلیل داشتن منافذ ریز، قابلیت تنفس و جذب رطوبت را دارد. یک تست ساده این است که مقدار بسیار کمی آب (مثلاً یک قطره) روی سطح محصول بریزید. در چرم طبیعی، آب پس از چند دقیقه به آرامی جذب میشود و یک لکهی تیرهتر روی سطح ایجاد میکند. این لکه پس از خشک شدن به تدریج محو میشود. اما چرم مصنوعی فاقد منافذ طبیعی است، بنابراین آب روی آن میماند و جذب نمیشود. این تست را حتماً در نقطهای غیرقابلدید و با احتیاط انجام دهید تا به محصول آسیب نزنید.
یکی از بهترین مکانها برای تشخیص چرم طبیعی، نگاه کردن به لبهها و مقاطع برشخوردهی محصول است. در چرم طبیعی، لبهها معمولاً پرداخت یکدست و کاملی ندارند و میتوانید الیاف و بافت متراکم و فیبری آن را به وضوح ببینید که شبیه به یک تکه کیک اسفنجی فشرده است. این لبهها ممکن است کمی ناصاف باشند. در مقابل، چرم مصنوعی دارای لبههایی کاملاً صاف و یکدست است که اغلب با یک لایه پلاستیک یا پارچه پوشانده شدهاند تا ظاهر بهتری پیدا کند. اگر پشت محصول قابل دیدن است، پشت چرم طبیعی، سطحی زبر و پرزدار دارد، در حالی که پشت چرم مصنوعی معمولاً یک لایه پارچه یا پشتیبان پلیاستر دارد.
در نهایت، به خاطر داشته باشید که قیمت نیز میتواند یک نشانه باشد. محصولات ساختهشده از چرم طبیعی باکیفیت، به دلیل هزینههای بالای مواد اولیه و فرآیند تولید، معمولاً قیمت بالایی دارند. اگر قیمت یک محصول به طور غیرعادی پایین است، باید در مورد اصالت آن شک کنید. با ترکیب این روشهای ساده، میتوانید با اطمینان بسیار بیشتری اقدام به خرید محصولات چرمی کنید و از کیفیت و اصالت آن مطمئن شوید.
اولین و اساسیترین قدم در مسیر انتخاب یک محصول چرمی باکیفیت، شناخت دقیق انواع چرم است. چرمها به روشهای مختلفی تولید و طبقهبندی میشوند و هر کدام ویژگیها، کاربردها و قیمت متفاوتی دارند. چرم طبیعی را میتوان به دو دستهٔ اصلی تقسیم کرد: چرم تمامگیس (Full-Grain Leather) و چرم اصلاحشده (Corrected Grain Leather). چرم تمامگیس، مرغوبترین و بادوامترین نوع چرم است که لایهٔ بیرونی پوست دام دستنخورده باقی میماند. این چرم در برابر ضربه و ساییدگی بسیار مقاوم است و با گذشت زمان پاتیـــنای (Patina) زیبایی پیدا میکند که به منحصربهفرد بودن آن میافزاید. در مقابل، چرمهای اصلاحشده، سطحی صاف و یکدست دارند زیرا عیوب طبیعی پوست با سمباده از بین رفته و اغلب با یک پوشش رنگ یا طرح مصنوعی پوشانده میشوند. این چرمها گرچه قیمت مناسبتری دارند اما از ماندگاری و اصالت کمتری برخوردارند. علاوه بر این، چرمهای رویی (Top-Grain) و اشبالت (Suede) نیز از انواع پرکاربرد هستند. شناخت این تفاوتها به شما کمک میکند تا بر اساس نیاز، بودجه و انتظاری که از دوام محصول دارید، بهترین انتخاب را داشته باشید.
پس از انتخاب نوع چرم، نوبت به بررسی کیفیت ساخت و دوخت محصول میرسد. کیفیت ساخت عاملی است که مستقیماً بر طول عمر محصول تأثیر میگذارد. برای ارزیابی این معیار، باید به جزئیات دقیقتری توجه کنید. اول از همه، به دقت دوختها نگاه کنید. بخیهها باید منظم، یکدست و بدون شکاف باشند. فاصلهٔ بین بخیهها باید یکسان باشد و نخهای اضافی یا گرههای نامرتب دیده نشود. دوخت دستی، اگر به درستی انجام شده باشد، اغلب نشانهٔ کیفیت بالاست، اما دوخت ماشینی نیز در صورتی که با دقت انجام شود میتواند بسیار مقاوم باشد. علاوه بر دوخت، به لبههای محصول توجه ویژهای داشته باشید. لبههای پرداختشده و ساییدهشده (Burnished Edges) نشان از کیفیت ساخت دارند، در حالی که لبههای خام و نپرداخته ممکن است به مرور زمان رشتهرشته شده و ظاهر محصول را خراب کنند. اتصالات و قطعات فلزی مانند زیپ، دکمه و بست نیز باید از جنسی مرغوب مانند برنج یا فولاد ضدزنگ باشند. این قطعات باید بهخوبی در جای خود محکم شده باشند و عملکرد روانی داشته باشند. یک محصول با ساختار خوب، حتی زمانی که خالی است باید شکل خود را حفظ کند و اصطلاحاً "شل" به نظر نرسد.
چرم طبیعی دارای ویژگیهای حسی و ظاهری منحصربهفردی است که به راحتی قابل تشخیص هستند. این معیارها به شما کمک میکنند محصولات تقلبی یا با کیفیت پایین را شناسایی کنید. مهمترین این نشانهها، بوی چرم است. چرم مرغوب بوی خاص، مطبوع و طبیعی دارد که ناشی از فرآیند دباغی است. این بو با بوی پلاستیک یا مواد شیمیایی که در محصولات چرم مصنوعی (پلیاورتان) به مشام میرسد، کاملاً متفاوت است. بافت چرم نیز بسیار گویاست. سطح چرم طبیعی هرگز کاملاً صاف و یکنواخت نیست و دارای منافذ، چروکهای ریز و الگوهای طبیعی است. هنگامی که چرم را فشار میدهید، باید کمی نرمی و انعطاف داشته باشد و پس از رها کردن، به آرامی به حالت اول بازگردد. همچنین، اثر انگشت شما باید بهآرامی روی سطح آن باقی بماند. در مقابل، چرمهای مصنوعی یا با کیفیت پایین اغلب بافتی پلاستیکیمانند، سرد و بسیار صاف دارند. رنگ چرم طبیعی نیز معمولاً در سطح یکدست نیست و سایهروشنهای ملایمی دارد که بر زیبایی آن میافزاید. به دنبال این ناهماهنگیهای طبیعی باشید، زیرا نشانهٔ اصالت محصول است.
هنگامی که برای خرید به فروشگاه مراجعه میکنید، یک چکلیست ذهنی داشته باشید تا هیچ نکتهای را از قلم نیندازید. این چکلیست شامل موارد زیر است:
در نهایت، به خاطر داشته باشید که یک محصول چرمی باکیفیت، یک سرمایهگذاری بلندمدت است. پرداخت هزینهٔ بیشتر برای محصولی که سالها برای شما کار میکند، بسیار منطقیتر از خرید چندین محصول ارزانقیمت با عمر کوتاه است. با در نظر گرفتن این معیارها، شما میتوانید با اطمینان خاطر، محصولی را انتخاب کنید که نه تنها نیازهای شما را برآورده میسازد، بلکه با گذشت زمان به یک همراه ارزشمند تبدیل میشود.
اولین و حیاتیترین نکته در خرید هر محصول چرمی، اطمینان از اصل بودن چرم است. بازار پر از محصولاتی است که با عنوان "چرم طبیعی" عرضه میشوند اما در واقعیت از مواد مصنوعی یا ترکیبی ساخته شدهاند. برای تشخیص چرم اصل، به چند نشانه کلیدی توجه کنید. بوی چرم طبیعی بسیار متمایز و خوشایند است؛ یک رایحه غنی و خاص که در چرمهای مصنوعی (مانند پیویسی یا پلیاورتان) یافت نمیشود. این چرمها اغلب بوی پلاستیک یا مواد شیمیایی میدهند. بافت چرم نیز بسیار گویاست. چرم طبیعی هرگز کاملاً یکدست و یکنواخت نیست؛ دارای منافذ ریز، چینوچروکهای طبیعی و گاهی جای زخمهای کوچک روی پوست حیوان است که نشانهای از اصالت آن محسوب میشود. در مقابل، چرم مصنوعی اغلب بافتی بسیار منظم و تکراری دارد. تست لمس کردن نیز کمککننده است؛ چرم اصل در دمای دست گرم میشود و نرمی و انعطاف خاصی دارد، در حالی که چرم مصنوعی ممکن است سرد و خشک به نظر برسد. همچنین، با فشار دادن روی چرم اصل، اثری از خود به جای میگذارد که به آرامی محو میشود، اما چرم مصنوعی چنین خاصیتی ندارد.
همه چرمها یکسان ساخته نمیشوند. شناخت انواع مختلف چرم به شما کمک میکند محصولی را انتخاب کنید که با نیاز و سبک زندگی شما همخوانی کامل داشته باشد. چرم فول-گرین (Full-Grain) بالاترین کیفیت را داراست. این چرم لایه بیرونی پوست است که در فرآیند سمباده زنی تغییر نمیکند، بنابراین بافت طبیعی، استحکام و دوام فوقالعادهای دارد و با گذشت زمان پتینه (Patina) میگیرد و زیباتر میشود. این نوع چرم برای محصولات ماندگار و لوکس مانند کفشهای اداری، کیفهای دستی مرغوب و کمریندهای چرمی ایدهآل است. چرم تو-گرین (Top-Grain) رایجترین نوع چرم در محصولات باکیفیت است. سطح آن کمی سمباده خورده تا صافتر و یکدستتر شود و در برابر لکه مقاومتر است، اما همچنان نرم و بادوام باقی میماند. این چرم برای ژاکت، کیف و مبلمان بسیار مناسب است. چرم اسوئید (Suede) از لایه زیرین پوست ساخته میشود و دارای سطحی مخملی و نرم است. اگرچه زیبایی منحصر به فردی دارد، اما در برابر لکه و آب آسیبپذیرتر است و نیاز به مراقبت بیشتری دارد. چرم Corrected Grain یا چرم اصلاحشده، چرمی است که به دلیل نواقص سطحی، به طور گسترده سمباده خورده و با یک پوشش مصنوعی پوشانده میشود. این نوع چرم ارزانتر است اما دوام و ظاهر طبیعی چرم فول-گرین یا تو-گرین را ندارد.
کیفیت ساخت یک محصول چرمی به اندازه کیفیت خود چرم اهمیت دارد. حتی بهترین چرم اگر به خوبی دوخته و مونتاژ نشود، عمر کوتاهی خواهد داشت. به دقت به دوختها نگاه کنید. دوختهای یک محصول مرغوب باید کاملاً منظم، یکدست و فاقد هرگونه نخ زدگی یا گرههای آشکار باشد. فاصله بین بخیهها باید یکسان باشد. دوخت دستی، که اغلب با بخیههای مورب و ظریف شناخته میشود، نشانه craftsmanship عالی است اما دوخت ماشینی باکیفیت نیز میتواند بسیار بادوام باشد. لبههای برشخورده چرم نیز از نکات مهم هستند. لبههای پرداختشده با دقت (مثلاً با رنگ یا واکس مخصوص) نه تنها ظاهر زیباتری ایجاد میکنند، بلکه از فرسودگی زودرس لبهها جلوگیری میکنند. به اتصالات مانند زیپ، دکمه و بستها توجه کنید. این قطعات باید از جنس مرغوب (مانند فلز ضدزنگ یا برنج) باشند و به خوبی و محکم به چرم متصل شده باشند. یک زیپ باید به نرمی و بدون گیر کردن حرکت کند. همچنین، بررسی پشت صحنه محصول، مانند داخل یک کیف یا پشت یک کمربند، مهم است. آسترهای باکیفیت (مانند پارچه کتان یا چرم نرم) و تمیزی کار در قسمتهای داخلی، نشان از توجه سازنده به جزئیات دارد.
خرید محصولات چرمی باکیفیت یک سرمایهگذاری بلندمدت محسوب میشود. قیمت پایین اغلب هشداردهنده است. تولید محصولات چرمی مرغوب، با مواد اولیه گرانقیمت و زمان کاری طولانی همراه است، بنابراین نمیتوان انتظار داشت یک کیف دستی از چرم فول-گرین با دوخت عالی، قیمتی مشابه یک محصول مصنوعی داشته باشد. به جای تمرکز صرف روی قیمت، مفهوم "ارزش" را در نظر بگیرید. یک کفش چرمی خوب که سالها عمر میکند و با مراقبت مناسب حتی زیباتر میشود، در درازمدت بسیار مقرونبهصرفهتر از خرید چندین جفت کفش ارزانقیمت با عمر کوتاه است. برندسازی نیز در قیمت تاثیر دارد، اما همیشه بر کیفیت دلالت نمیکند. گاهی برندهای کوچک و کارگاههای محلی محصولاتی با کیفیت comparable و قیمت مناسبتر ارائه میدهند. گارانتی و خدمات پس از فروش نیز بخشی از ارزش محصول محسوب میشوند. یک تولیدکننده مطمئن پشتیبانی خوبی ارائه میدهد. در نهایت، بودجه خود را با توجه به نوع استفاده تعیین کنید. برای یک اقلام everyday مانند یک کیف پول ساده، ممکن است یک چرم تو-گرین کاملاً مناسب باشد، اما برای یک کالای signature که میخواهید مادامالعمر از آن استفاده کنید، سرمایهگذاری روی چرم فول-گرین میتواند انتخاب بهتری باشد.
اولین و مهمترین قدم در نگهداری از چرم، تمیز کردن منظم آن است. برای این کار، ابتدا باید گرد و غبار سطحی را با یک برس نرم یا پارچهٔ میکروفایبر خشک و تمیز پاک کنید. هرگز از پارچههای زبر یا خشن استفاده نکنید، زیرا باعث ایجاد خط و خش روی سطح چرم میشوند. برای لکههای جزئی، یک پارچهٔ نمدار (نه خیس) کافی است. پس از تمیز کردن، اجازه دهید چرم در هوای آزاد و به دور از منابع مستقیم گرما مانند شوفاژ یا نور خورشید به طور کامل خشک شود. خشک کردن چرم با حرارت مستقیم، باعث خشکی، ترک خوردگی و کاهش انعطافپذیری آن میشود.
چرم یک مادهٔ طبیعی است و مانند پوست انسان به تغذیه و آبرسانی نیاز دارد تا نرمی و انعطاف خود را حفظ کند. برای این کار باید از مواد مخصوص تغذیهکنندهٔ چرم (Leather Conditioner) استفاده کنید. این محصولات معمولاً به صورت کرم، اسپری یا مایع هستند. قبل از استفاده، حتماً روی یک قسمت کوچک و نامشخص از محصول چرمی خود تست کنید تا از عدم ایجاد واکنش نامطلوب مطمئن شوید. سپس مقدار مناسبی از محصول را روی یک پارچهٔ نرم بریزید و به صورت یکنواخت و با حرکات دورانی بر روی سطح چرم بمالید. پس از جذب کامل، سطح را با یک پارچهٔ تمیز پولیش دهید. این کار را هر ۴ تا ۶ ماه یکبار انجام دهید تا چرم همیشه شاداب بماند.
عوامل محیطی مختلفی میتوانند به چرم آسیب جدی وارد کنند. نور مستقیم و طولانیمدت خورشید باعث رنگپریدگی و خشکی چرم میشود. بنابراین محصولات چرمی خود را در مکانهای تاریک و خنک مانند کمد نگهداری کنید. رطوبت و آب نیز از دشمنان چرم هستند. اگر چرم شما خیس شد، بلافاصله آن را با یک پارچهٔ نرم و جاذب خشک کنید و سپس اجازه دهید در هوای آزاد خشک شود. برای محافظت بیشتر در برابر رطوبت و لکه، میتوانید از اسپریهای محافظ چرم (Leather Protector) استفاده کنید. همچنین از قرار دادن چرم در مجاورت مواد شیمیایی، عطر و ادکلن به شدت خودداری کنید، زیرا این مواد باعث تغییر رنگ و آسیبپذیری چرم میشوند.
نگهداری صحیح در زمانی که از محصولات چرمی خود استفاده نمیکنید، بسیار حیاتی است. کیف، کفش یا کاپشن چرمی را هرگز برای مدت طولانی در حالت فشرده یا آویزان نگهداری نکنید. برای کیفها، بهتر است از پرکنندههای کاغذ یا پارچهای برای حفظ فرم اصلی آنها استفاده کنید. کفشهای چرمی نیز باید با پایههای مخصوص (Shoe Tree) پر شوند تا فرم خود را از دست ندهند. هرگز محصولات چرمی را در پلاستیک نگهداری نکنید، زیرا پلاستیک مانع از تنفس چرم شده و باعث ایجاد رطوبت و کپک میشود. بهترین مکان برای نگهداری، کمدی تاریک، خشک و خنک است. همچنین بهتر است چرم را در یک پارچهٔ نخی یا کیسهٔ پارچهای breathable بپیچید.
نگهداری اصولی از چرم، سرمایهگذاری برای افزایش ماندگاری و زیبایی محصولات شماست. با رعایت چند اصل ساده مانند تمیز کردن منظم، تغذیهی دورهای، محافظت در برابر عوامل مخرب و نگهداری صحیح، میتوانید سالها از کیف، کفش و سایر اقلام چرمی خود استفاده کنید. به خاطر داشته باشید که چرم یک مادهٔ زنده و طبیعی است و با مراقبت مناسب، به مرور زمان زیبایی و اصالت منحصر به فردی پیدا میکند. پیشنهاد میشود برای محصولات بسیار گرانقیمت یا آنتیک، از خدمات متخصصین نگهداری چرم استفاده کنید. در نهایت، صبوری و دقت در مراقبت از چرم، نتیجهای بسیار رضایتبخش و ماندگار خواهد داشت.